Jak rozpoznać nietolerancję laktozy u dziecka?

Czy Twoje dziecko często uskarża się na ból brzucha po jedzeniu produktów mlecznych? A może niemowlę staje się niespokojne, płacze i cierpi na wzdęcia po karmieniu? To mogą być sygnały, że boryka się z nietolerancją laktozy – problemem, który choć często mylony z alergią na białka mleka krowiego, ma zupełnie inną naturę i wymaga odmiennego podejścia. Jako rodzic, obserwacja i szybka reakcja to klucz do komfortu i zdrowia malucha.

Czym właściwie jest nietolerancja laktozy?

Nietolerancja laktozy to zaburzenie trawienia cukru mlecznego (laktozy), które występuje, gdy organizm nie wytwarza wystarczającej ilości enzymu zwanego laktazą, lub wytwarza go w niedostatecznej ilości. Laktaza jest niezbędna do rozłożenia laktozy na cukry proste – glukozę i galaktozę – które mogą być następnie wchłonięte przez jelita. Kiedy laktoza nie zostaje strawiona, przechodzi do jelita grubego, gdzie fermentuje pod wpływem bakterii jelitowych, prowadząc do nieprzyjemnych dolegliwości.

Warto podkreślić, że nietolerancja laktozy to nie to samo co alergia na białka mleka krowiego (ABMK). Alergia jest reakcją układu odpornościowego na białka mleka, natomiast nietolerancja to problem z trawieniem cukru mlecznego, który nie angażuje układu immunologicznego.

Objawy nietolerancji laktozy u niemowląt – na co zwrócić uwagę?

Rozpoznanie nietolerancji laktozy u niemowląt bywa wyzwaniem, ponieważ ich objawy często przypominają kolkę niemowlęcą. Kluczowa jest baczna obserwacja dziecka po spożyciu mleka – czy to matki, czy modyfikowanego. Objawy zazwyczaj pojawiają się w ciągu godziny od karmienia.

• Wzdęcia i gazy: Brzuszek dziecka może być twardy i napięty, słychać w nim „przelewanie się” treści pokarmowych. Niemowlę może nadmiernie prężyć się i wydalać dużą ilość gazów.
• Bóle brzucha i kolki: Maluch może być rozdrażniony, płaczliwy, często budzić się z drzemek z powodu dyskomfortu.
• Biegunka: Stolce są luźne, wodniste, pieniste, o kwaśnym zapachu i niskim pH. Mogą wręcz wsiąkać w pieluszkę. W niektórych przypadkach dochodzi do wymiotów.

Niekiedy nietolerancja laktozy u niemowląt może mieć charakter przejściowy, często wynikający z niedojrzałości układu pokarmowego, przebytej infekcji lub zapalenia przewodu pokarmowego. W miarę rozszerzania diety produkcja laktazy może stopniowo wzrastać.

Symptomy nietolerancji laktozy u starszych dzieci

U starszych dzieci objawy są podobne do tych występujących u niemowląt, ale mogą być bardziej wyraźne i łatwiejsze do opisania przez dziecko:

• Ból brzucha: Często skurczowy, zlokalizowany w okolicy pępka lub w podbrzuszu, pojawiający się po spożyciu mleka lub produktów mlecznych.
• Wzdęcia i gazy: Uczucie pełności, rozdęcia brzucha, nadmierne oddawanie gazów.
• Biegunka lub nudności: Luźne stolce, często z towarzyszącymi nudnościami, a czasem nawet wymiotami.

W przypadku pierwotnej nietolerancji laktozy, która jest uwarunkowana genetycznie, aktywność laktazy spada z wiekiem, co oznacza, że objawy mogą nasilać się w okresie dzieciństwa lub dojrzewania.

Kiedy udać się do lekarza?

Jeśli zauważysz u swojego dziecka powtarzające się objawy po spożyciu produktów mlecznych, nie zwlekaj z wizytą u pediatry lub gastroenterologa dziecięcego. Lekarz pomoże odróżnić nietolerancję laktozy od innych schorzeń, takich jak alergia na białko mleka krowiego czy zespół jelita drażliwego, które mają podobne symptomy. Prawidłowa diagnoza jest kluczowa dla wdrożenia odpowiedniego leczenia i diety.

Jak diagnozuje się nietolerancję laktozy u dzieci?

Diagnoza nietolerancji laktozy opiera się na kilku metodach:

• Wywiad i obserwacja: Lekarz zbierze szczegółowy wywiad dotyczący objawów, ich nasilenia i związku ze spożywaniem laktozy. Ważna jest Twoja obserwacja reakcji dziecka po jedzeniu mleka.
• Próba eliminacyjno-prowokacyjna: Polega na wyeliminowaniu laktozy z diety dziecka na około dwa tygodnie, a następnie ponownym jej wprowadzeniu. Jeśli objawy ustąpią po eliminacji i powrócą po prowokacji, wskazuje to na nietolerancję laktozy.
• Badanie pH kału: Kwaśny odczyn stolca (niskie pH) może wskazywać na nietolerancję laktozy, ponieważ niestrawiona laktoza fermentuje w jelitach, produkując kwasy.
• Wodorowy test oddechowy: To nieinwazyjne badanie mierzące stężenie wodoru w wydychanym powietrzu po podaniu laktozy. Podwyższone stężenie wodoru świadczy o jej fermentacji w jelicie grubym.
• Badania genetyczne: W przypadku podejrzenia pierwotnej nietolerancji laktozy (uwarunkowanej genetycznie) można wykonać badanie polimorfizmu genu LCT.

Twoja droga do komfortu dziecka: Co dalej po diagnozie?

Po postawieniu diagnozy nietolerancji laktozy, najważniejsze jest wdrożenie odpowiednich zmian w diecie dziecka. W zależności od stopnia niedoboru laktazy i nasilenia objawów, może to oznaczać:

• Ograniczenie lub eliminacja laktozy: Lekarz lub dietetyk pomoże ustalić, jaka ilość laktozy jest tolerowana przez Twoje dziecko. Często nie jest konieczna całkowita eliminacja, a jedynie ograniczenie produktów mlecznych.
• Produkty bezlaktozowe: Na rynku dostępne są specjalne produkty mleczne (mleko, jogurty, sery) z obniżoną zawartością laktozy lub całkowicie jej pozbawione.
• Suplementacja laktazy: W niektórych przypadkach lekarz może zalecić podawanie dziecku kropli lub tabletek zawierających enzym laktazy przed posiłkami zawierającymi laktozę.
• Wsparcie probiotykami: Probiotyki mogą wspierać zdrowie jelit i łagodzić objawy trawienne. Zawsze konsultuj ich stosowanie z lekarzem.
• Konsultacja z dietetykiem: Dietetyk dziecięcy pomoże skomponować pełnowartościową dietę, która dostarczy wszystkich niezbędnych składników odżywczych, jednocześnie eliminując lub ograniczając laktozę.

Pamiętaj, że nietolerancja laktozy, choć uciążliwa, jest stanem, z którym można sobie skutecznie radzić. Dzięki odpowiedniej diecie i wsparciu medycznemu Twoje dziecko może cieszyć się komfortem i prawidłowym rozwojem.

FAQ – najczęściej zadawane pytania